วิศวกรรมอาหารตอบสนองต่อความต้องการของอุตสาหกรรมอาหารในปัจจุบัน


จากการแปรรูปในอุตสาหกรรมอาหาร เป็นกระบวนการผลิตที่ใช้เทคโนโลยีและหน่วยปฏิบัติการต่างๆ ในการจัดการกับวัตถุดิบที่เป็นผลิตผลทางการเกษตรให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่มี คุณภาพ ซึ่งต้องอาศัยการวางแผนการผลิต การควบคุมกระบวนการผลิต  การปรับปรุงและพัฒนากระบวนการผลิต ตลอดจนการเลือกใช้เครื่องมือให้เหมาะสมกับชนิดของวัตถุดิบ โดยคำนึงถึงความเป็นไปได้ในทางปฏิบัติและทางเศรษฐศาสตร์ ซึ่งเป็นการผสมผสานองค์ความรู้ของแขนงวิชาวิศวกรรม วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการอาหาร เนื่องจากวิศวกรมีความรู้ทางด้านวิศวกรรมและกระบวนการ ส่วนนักวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการอาหารมีความรู้เกี่ยวกับคุณสมบัติของ อาหารทั้งทางด้านกายภาพ เคมี ชีวภาพ และกระบวนการแปรรูปอาหาร หลักสูตรดังกล่าวจะเป็นการผนวกจุดเด่นของทั้งสองสาขาเข้าด้วยกัน เพื่อผลิตบัณฑิตที่มีทักษะข้างต้น ตอบสนองต่อความต้องการของอุตสาหกรรมอาหารในปัจจุบัน

วิศวกรรมการแปรสภาพผลผลิตทางการเกษตรให้อยู่ในรูปของอาหาร วิศวกรรมเก็บรักษาอาหาร และวิศวกรรมการผลิตอาหารสำเร็จรูป นอกจากนี้ยังศึกษาเกี่ยวกับการออกแบบวิเคราะห์และทดสอบเครื่องจักรกลอาหาร ศึกษาระบบควบคุมในการผลิต ตลอดจนการรักษาสภาพแวดล้อมของโรงงานอุตสาหกรรมอาหาร การวิเคราะห์ วิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหาร อันได้แก่ อาหารและเครื่องดื่มต่างๆ เพื่อปรับปรุงกระบวนการผลิตทางเคมี รวมถึงวิจัยและพัฒนา ค้นหาผลิตภัณฑ์อาหารและกระบวนการผลิตชนิดใหม่ คำนวณและออกแบบกรรมวิธีการผลิต เครื่องจักร และอุปกรณ์ สำหรับใช้ในการผลิตเชิงอุตสาหกรรมเคมี เพื่อใช้ผลิตผลิตภัณฑ์อาหารนั้นๆ ตลอดจนคำนวณและออกแบบระบบและมาตรการความปลอดภัย และการกำจัดของเสีย ทั้งในการผลิต การใช้ การเก็บ การขนส่ง/เคลื่อนย้าย และการป้องกันสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์อาหารดังกล่าว  รวมถึงปฏิบัติงานหลักมูลฐานเช่นเดียวกันกับวิศวกรเคมีทั่วไป แต่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะงานออกแบบ ดูแลและควบคุมกระบวนการผลิตอาหารและเครื่องดื่มทางเคมี และงานในโรงงานอุตสาหกรรมอาหาร

ประเทศไทยเป็นประเทศที่อุดมไปด้วยผลผลิตการเกษตรจนได้สมญาว่าเป็นแหล่งผลิตอาหารสำคัญของโลก แต่อย่างไรก็ตามผลผลิตเกษตรในรูปแบบที่ยังไม่ผ่านการแปรสภาพนั้นมีมูลค่าต่ำและไม่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้สูงสุด การแปรรูปผลผลิตเกษตรเป็นผลิตภัณฑ์อาหารจึงเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อลดปัญหาการสูญเสีย ทั้งสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ในหลายรูปแบบ และเป็นการเพิ่มมูลค่าให้กับผลผลิตเกษตรได้มหาศาล นับเป็นการสร้างรายได้และความมั่นคงทางเศรษฐกิจให้กับประเทศโดยรวม อุตสาหกรรมการแปรรูปอาหารมีความต้องการกำลังคนที่มีความรู้ความเชี่ยวชาญในศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมการอาหาร โดยเฉพาะด้านวิศวกรรมเครื่องจักรกลและกระบวนการผลิตอาหาร เพื่อสามารถพัฒนาระบบการผลิตให้เหมาะกับยุคโลกาภิวัตน์ที่มีการเปิดเสรีทางการค้า ทำให้เกิดการแข่งขันทั้งภายในและภายนอกประเทศ

การพัฒนาความรู้ทางวิทยาศาสตร์ของทางด้านวิศวกรรมในเชิงอุตสาหกรรม

การพัฒนาองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์มีด้วยกันหลายทาง งานวิจัยเป็นอีกแนวทางหนึ่งและถือได้ว่าเป็นแนวทางหลักในการพัฒนาองค์ความรู้ทางด้านวิทยาศาสตร์ในปัจจุบัน โดยส่วนใหญ่งานวิจัยในเมืองไทยจะเน้นหนักไปทางงานวิจัยซึ่งต้องอาศัยการทดลองและปฏิบัติจริงเพื่อให้ได้ชิ้นงานออกมา งานวิจัยประเภทนี้จำต้องอาศัยเครื่องไม้เครื่องมือที่มีอยู่มากมายหลายชนิด  แต่งานวิจัยอีกประเภทหนึ่งที่มีความสำคัญไม่แพ้กันคือ การวิเคราะห์และควบคุมระบบ โดยอาศัยการสร้างแบบจำลองหรือโมเดล โดยอาศัยการคำนวณจากสมการคณิตศาสตร์เพื่อ คิดวิเคราะห์ถึงความเป็นไปได้ในทางวิทยาศาสตร์ “งานวิจัยที่ทำส่วนใหญ่ เน้นทางด้านวิศวกรรมระบบและการควบคุมกระบวนการซึ่ง จะมีสองสาม Topic คือการพัฒนาแบบจำลอง แล้วก็ การจำลองกระบวนการ วิธีการจะต่างกับนักวิทยาศาสตร์ท่านอื่นนิดหนึ่งที่เขาอาจจะเน้นในส่วนของการทดลอง ที่ทดลองกับสารเคมีจริง อุปกรณ์จริง แต่ของเราเน้นที่แบบจำลอง แล้วเอาแบบจำลองที่ได้มาคำนวณโดยใช้คอมพิวเตอร์มาเป็นตัวช่วยในการคำนวณ อีกส่วนหนึ่งก็คือการหาสภาวะที่เหมาะสมในการดำเนินงาน ของกระบวนการ”

ในเชิงอุตสาหกรรมที่ต้องวัดด้วยความคุ้มทุนและผลกำไรนั้นการประสบความล้มเหลวอันเนื่องมาจาการผลิตย่อมส่งผลกระทบให้เป็นอย่างมาก เพราะอาจจะต้องประสบกับภาวะการขาดทุนนั้นย่อมหมายถึงการสูญเสียเม็ดเงินเป็นจำนวนมากทั้งยังเสียเวลา การทำการวิจัยโดยอาศัยแบบจำลองขึ้นมาจึงเป็นทางเลือกที่น่าสนใจมาก เพราะไม่ต้องทุ่มทรัพยากรในการผลิตลงไปในทุกขั้นตอน แต่เป็นการศึกษาและเตรียมความพร้อมซึ่งสามารถลดอัตราการเสี่ยงได้เป็นอย่างดี การสร้างแบบจำลองมีประโยชน์ในแง่ของการเป็นตัวช่วยในการตัดสินใจ แทนที่เราจะต้องไปทำการทดลองทั้งหมดที่ต้องการจะศึกษาเราก็จำลองมันขึ้นมาก่อน ลองวิเคราะห์กระบวนการในสภาวะที่เราต้องการแล้วดูแล้วถ้ามันโอเค ก็อาจจะนำไปพิสูจน์หรือปรับเปลี่ยนไปใช้ในการทดลองอีกทีหนึ่ง มันก็จะสามารถลดขั้นตอนในการทดลอง ลดค่าใช้จ่ายในการทดลองไปได้ ลดสารเคมีลดของเสียที่จะเกิดขึ้นได้ด้วย อันนี้จะเป็นส่วนของการพัฒนาระบบการทดลอง และแบบจำลองของกระบวนการ ”

ศาสตร์และศิลป์แห่งการวิจัยสินค้าและบริการเชิงคุณภาพ

ความสำคัญของการพัฒนาอย่างยั่งยืน

คือความพยายามของเราที่จะตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคในยุคปัจจุบันไม่ประนีประนอมความสามารถของคนรุ่นอนาคตเพื่อตอบสนองความต้องการของตัวเอง เทคโนโลยีใหม่จะต้องให้แน่ใจว่าเราสามารถเพิ่มการผลิตสินค้าและบริการอย่างยั่งยืน ในขณะที่เทคโนโลยีใหม่เพื่อปรับปรุงผลผลิตคุณภาพหรือคุณค่าทางโภชนาการมีความสำคัญมากของการวิจัยของเราจะมุ่งไปยังการพัฒนาวิธีการใหม่และสูตรสำหรับผลิตภัณฑ์ที่มีอยู่ ความต้องการที่เพิ่มขึ้นของผู้บริโภคที่มีคุณภาพสูงขึ้นและทางเลือกมากขึ้นของสินค้าและบริการสามารถให้บริการสำหรับความต้องการเหล่านี้

ระเบียบวิธีและความรู้ด้านทฤษฎี เป็นปัจจัยเกื้อกูลซึ่งกันและกันในการวิจัย ขาดอย่างใดอย่างหนึ่งไปก็จะทำให้การวิจัยหย่อนคุณภาพ นักวิจัยที่มีแต่ทฤษฎี แต่ขาดทักษะในระเบียบวิธีก็คงไม่ต่างอะไรกับช่างไม้ที่มีแต่ความคิดสร้างสรรค์ แต่ขาดทักษะในการใช้เครื่องมือ ถึงจะมีความคิดสร้างสรรค์ที่บรรเจิดและมีวัตถุดิบดีเลิศเพียงใด ประดิษฐกรรมชั้นดีจากฝีมือของเขาก็หาเกิดขึ้นได้ไม่ โอกาสที่จะถึงจุดหมายโดยปลอดภัยย่อมยากลำบาก ศาสตร์และศิลป์แห่งการวิจัยเชิงคุณภาพ ครอบคลุมมิติสำคัญๆ เกี่ยวกับระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพทั้งหมด นับตั้งแต่เรื่องกระบวนทัศน์และทฤษฎีที่รองรับวิธีการแบบนี้ไปจนถึงการออกแบบวิจัย แนวทางการทำวิจัยเชิงคุณภาพแบบต่างๆ วิธีการเก็บข้อมูล วิธีการวิเคราะห์ข้อมูล ตลอดจนเรื่องจริยธรรมและจรรยาบรรณในการวิจัย โดยรวมแล้วในตำรานี้มีทั้งส่วนที่เป็นศาสตร์ และส่วนที่เป็นศิลป์ของการวิจัยเชิงคุณภาพ

คุณภาพของสินค้าและการผลิตที่มีประสิทธิภาพ

มีบทบาทเป็นอย่างมากต่อความสำเร็จทางการตลาด การบริหารงานคุณภาพช่วยให้องค์กรสามารถแก้ปัญหาด้านคุณภาพ ระยะเวลารอสินค้า และต้นทุนการผลิตด้วยการบริหารงานที่เป็นระบบ การบริหารงานคุณภาพไม่ได้มีประโยชน์แต่เพียงการพัฒนาด้านเทคนิคขององค์กร แต่ยังช่วยปรับปรุงการปฏิบัติงานของพนักงาน ให้พนักงานมีเจตคติที่ดี มีความจงรักภักดีต่อองค์กร สร้างบรรยากาศการทำงานที่ราบรื่นและมีการสื่อสารที่ดีระหว่างพนักงานกับผู้บังคับบัญชา บางองค์กรนำการบริหารงานคุณภาพมาใช้เป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาบุคลากร การมีส่วนร่วมของพนักงาน และการสร้างความพอใจในการทำงานด้วย

ประโยชน์ของการวิจัย

1.ได้ความรู้ใหม่ทั้งทางทฤษฎีและปฏิบัติ
2.พิสูจน์หรือตรวจสอบความถูกต้องของกฎเกณฑ์ หลักการและทฤษฎีต่างๆ
3.ทำให้เข้าใจสถานการณ์ ปรากฏการณ์และพฤติกรรมต่าง ๆ
4.พยากรณ์ผลภายหน้าของสถานการณ์ ปรากฏการณ์และพฤติกรรมต่างๆได้อย่างถูกต้อง
5.แก้ไขปัญหาได้อย่างถูกต้องและมีประสิทธิภาพ
6.ช่วยในการวินิจฉัย ตัดสินใจได้อย่างเหมาะสม
7.นำมาปรับปรุงการทำงานให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
8.ปรับปรุงและพัฒนาสภาพความเป็นอยู่และวิธีดำรงชีวิตได้ดียิ่งขึ้น
9.กระตุ้นบุคคลให้มีเหตุผล รู้จักคิดและค้นคว้าหาความรู้อยู่เสมอ

วิศวกรรมอาหารมีความเกี่ยวข้องโดยตรงและโดยอ้อมที่เกี่ยวกับการผลิตอาหาร

ประเทศไทยเป็นประเทศที่อุดมไปด้วยผลผลิตการเกษตร

จนได้สมญาว่าเป็นแหล่งผลิตอาหารสำคัญของโลก ซึ่งผลผลิตเกษตรในรูปแบบที่ยังไม่ผ่านการแปรสภาพนั้นมีมูลค่าต่ำและไม่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้สูงสุด การแปรรูปผลผลิตเกษตรเป็นผลิตภัณฑ์อาหารจึงเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อลดปัญหาการสูญเสีย ทั้งสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ในหลายรูปแบบ และเป็นการเพิ่มมูลค่าให้กับผลผลิตเกษตรได้มหาศาล อุตสาหกรรมการแปรรูปอาหารมีความต้องการกำลังคนที่มีความรู้ความเชี่ยวชาญในศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมการอาหาร โดยเฉพาะด้านวิศวกรรมเครื่องจักรกลและกระบวนการผลิตอาหาร เพื่อสามารถพัฒนาระบบการผลิตให้เหมาะกับยุคโลกาภิวัตน์ที่มีการเปิดเสรีทางการค้า ทำให้เกิดการแข่งขันทั้งภายในและภายนอกประเทศ

การผลิตในภาคเกษตรกรรมของประเทศไทยได้มีการนำเทคโนโลยีการผลิตมาใช้เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน โดยได้กำหนดแนวทางการบริหารจัดการต้นทุนทางเศรษฐกิจ โดยเน้นการปรับโครงสร้างการผลิตให้มีประสิทธิภาพการผลิต และการเพิ่มมูลคุณค่าของสินค้าเกษตรให้สูงขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งภาคเกษตรกรรมที่ต้องเร่งดำเนินการปรับโครงสร้างการผลิตภาคเกษตรให้ประเทศไทยมีความมั่นคงและความปลอดภัยด้านอาหาร ซึ่งจำเป็นต้องใช้บุคลากรวิศวกรด้านนี้เป็นอย่างมาก เป็นสาขาที่ประยุกต์ศาสตร์ด้านวิศวกรรมมาใช้กับงานทางการเกษตร ทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และอาหาร

ลักษณะการทำงานของวิศวกรอาหาร

คือ การวิเคราะห์ วิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหาร อันได้แก่ อาหารและเครื่องดื่มต่างๆ เพื่อปรับปรุงกระบวนการผลิตทางเคมี รวมถึงวิจัยและพัฒนา ค้นหาผลิตภัณฑ์อาหารและกระบวนการผลิตชนิดใหม่ คำนวณและออกแบบกรรมวิธีการผลิต เครื่องจักร และอุปกรณ์ สำหรับใช้ในการผลิตเชิงอุตสาหกรรมเคมี เพื่อใช้ผลิตผลิตภัณฑ์อาหารนั้นๆ ตลอดจนคำนวณและออกแบบระบบและมาตรการความปลอดภัย และการกำจัดของเสีย ทั้งในการผลิต การใช้ การเก็บ การขนส่ง/เคลื่อนย้าย และการป้องกันสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์อาหาร

หน้าที่หลักในการปฏิบัติงาน

1.จัดหาเครื่องจักรและออกแบบสายการผลิตเพื่อผลิตผลิตภัณฑ์อาหารในราคาประหยัด และมีประสิทธิภาพสูง
2.ออกแบบระบบการผลิต และเครื่องจักรใหม่ๆให้มีราคาเหมาะสมกับภาวะเศรษฐกิจ
3.ควบคุมดูแลบุคลากรในสายการผลิตให้ปฏิบัติงานอย่างถูกต้องเต็มศักยภาพ
4.ดูแลควบคุมสายงานการผลิตและการบรรจุอาหาร และหรือเครื่องดื่มให้เป็นไปตามแผนการผลิตที่วางไว้
5.ให้คำแนะนำและแก้ไขปัญหาระหว่างการผลิต ตลอดทั้งควบคุมคุณภาพของผลิตภัณฑ์
6.วางแผนการซ่อมบำรุงเครื่องจักรและอุปกรณ์การผลิต
7.ควบคุมดูแลป้องกันมลพิษที่เกิดจากการผลิตทั้งในและนอกโรงงาน
8.ปฏิบัติงานอื่นๆ ที่ได้รับมอบหมายและประสานงานกับฝ่ายที่เกี่ยวข้อง

วิศวกรรมการผลิตพัฒนาประสิทธิภาพกระบวนการผลิต เพื่อให้สามารถแข่งขันในตลาดโลกได้

วิศวกรรมการผลิตเป็นวิชาชีพที่เกี่ยวข้องกับการผลิตชิ้นงานและสินค้าในเชิงอุตสาหกรรม ตั้งแต่กระบวนการออกแบบและพัฒนา การทดสอบผลิต การออกแบบกรรมวิธีการผลิต การเตรียมวัตถุดิบ การควบคุมเครื่องจักร การควบคุมการผลิต การประกอบ การควบคุมคุณภาพ จนได้เป็นสินค้าสำเร็จ ตลอดถึงการประเมินประสิทธิภาพการผลิต สามารถประกอบวิชาชีพได้ในหลากหลายอุตสาหกรรมที่มีการผลิตสินค้า เช่น อุตสาหกรรมยานยนต์ อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ ผู้ประกอบวิชาชีพทางวิศวกรรมการผลิตจะต้องเป็นผู้ที่สามารถบูรณาการความรู้ของศาสตร์ทางด้านกรรมวิธีการผลิต การออกแบบชิ้นส่วนเครื่องจักรกล ระบบควบคุมอัตโนมัติ การบริหารการผลิต และการประยุกต์ใช้คอมพิวเตอร์ช่วย ได้เป็นอย่างดี


กระบวนการผลิตในอุตสาหกรรมปัจจุบัน จำเป็นต้องอาศัยผู้ที่มีความรู้  ความสามารถด้านเทคโนโลยีสมัยใหม่ เพื่อช่วยในการออกแบบผลิตภัณฑ์และกระบวนการผลิต  การควบคุมการผลิต  การควบคุมคุณภาพ ตลอดจนการบริหารงานอุตสาหกรรม รวมทั้งผู้ที่มีความรู้ความสามารถในการประยุกต์ความรู้ทางด้าน อิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์  เพื่อใช้ควบคุมการทำงานของเครื่องจักรกลและกระบวนการผลิตอัตโนมัติ  เพื่อให้สามารถผลิตผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพตามข้อกำหนดและสามารถแข่งขันได้ใน เชิงธุรกิจ  หรืออาจกล่าวได้ว่าอุตสาหกรรรมสมัยใหม่จำเป็นต้องมีบุคลากรที่มีความรู้ ความสามารถในด้านวิศวกรรมอุตสาหการ เพื่อรองรับการพัฒนาของระบบการผลิตทางอุตสาหกรรมที่ทันสมัย ดังนั้นความสำคัญในการพัฒนาระบบการผลิตทางอุตสากรรมของประเทศให้ทันสมัยจึงได้ดำเนินการจัดสอนหลักสูตรวิศวกรรมศาสตรมหาบัณฑิต  สาขาวิชาวิศวกรรมอุตสาหการ  โดยมีวิสัยทัศน์ที่มุ่งเป็นภาควิชาที่มีชื่อเสียง เป็นที่ยอมรับระดับชาติ และระดับนานาชาติทางด้านการศึกษาและการวิจัยในสาขาวิชาวิศวกรรมอุตสาหการ มีปณิธานที่มุ่งมั่นให้การศึกษาและสนับสนุนการวิจัยระดับสูง เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้สู่นักศึกษาและสังคมอย่างมีประสิทิภาพ และมีปรัชญาของหลักสูตร คือ “การศึกษาและการวิจัยทางด้านวิศวกรรมอุตสาหการ เป็นรากฐานของการพัฒนาประเทศ

อุตสาหกรรมภายในประเทศกำลังอยู่ระหว่างการเร่งพัฒนาประสิทธิภาพกระบวนการผลิต เพื่อให้สามารถแข่งขันในตลาดโลกได้ วิศวกรรมอุตสาหกรรมจึงเป็นผู้ประกอบการอุตสาหกรรมเล็งเห็นความสำคัญฉะนั้นงานสำหรับวิศวกรสาขานี้จึงยังมีอยู่อย่างกว้างขวาง แนวโน้มความต้องการของตลาดแรงงานที่เพิ่มขึ้นตามภาวะการขยายตัวทางเศรษฐกิจของประเทศ การขยายตัวของโรงงานต่างๆ และการพัฒนากระบวนการผลิต เพื่อให้ทำหน้าที่ตรวจสอบการใช้เครื่องจักร เครื่องมือ และอุปกรณ์การผลิต และการวิจัยและวางแผนพัฒนา เพื่อลดเวลา และต้นทุน

มาร่วมกันแชร์ประสบการณ์ในการขายสินค้า เพื่อมุ่งให้ลูกค้าได้รับประโยชน์สูงสุด